Διαδικτυακές Συμπεριφορές Υψηλού Κινδύνου σε Παιδιά και Εφήβους

Αν ρωτήσει κανείς σήμερα ένα παιδί και χαρακτηριστικότερα έναν έφηβο, πως θα ήταν η ζωή του χωρίς διαδίκτυο, η ερώτηση θα του φαινόταν το ίδιο παράξενη όπως αν το ρωτούσες πως θα ήταν η ζωή χωρίς τροχούς! Το διαδίκτυο αποτελεί καθημερινό και αναπόσπαστο πλαίσιο της καθημερινότητας των παιδιών, καθώς και της κοινωνικής αλληλεπίδρασης των εφήβων.

Γι’ αυτό και τα σημερινά παιδιά και ειδικά αυτά που έχουν γεννηθεί μετά το 1998 θεωρούνται ως οι «ψηφιακοί ιθαγενείς» (digital natives) του διαδικτύου, ενώ οι ενήλικες γεννημένοι πριν από αυτή την περίοδο οι «ψηφιακοί μετανάστες» (digital immigrants) καθώς μεγάλωσαν με τηλεόραση και έντυπο Τύπο.

Χαρακτηριστικό είναι πως 1 στα 3 παιδιά χρησιμοποιεί tablets ή smartphones πριν καν μιλήσει!

Τι καθιστά το διαδίκτυο τόσο ελκυστικό;

• Το διασκεδαστικό και ψυχαγωγικό περιεχόμενο (παιχνίδια, σεξ, αγορές, μουσική, βίντεο).
• Διαδικασία, πρόσβαση, διαθεσιμότητα χωρίς περιορισμούς χρόνου και χώρου σε συνδυασμό με το χαμηλό κόστος.
• Προσφέρει ενίσχυση, ανταμοιβή από τη χρήση υπηρεσιών του ιστού, μέσα από αισθήματα ενθουσιασμού, ανεξαρτησίας και απελευθέρωσης, όσο κάποιος είναι σε σύνδεση.
• Βοήθα να ηρεμήσουν, να αντιμετωπίσουν το άγχος, τον πόνο ή την ανία.
• Κοινωνικοποιητική δράση του διαδικτύου (social media), ανάγκη να ενσωματωθούν σε κάποια ομάδα.

Τι κάνουν τα παιδιά 9-16 ετών στο διαδίκτυο;

Σύμφωνα με το EU kids Online που είναι ένα πολυεθνικό ερευνητικό πρόγραμμα στην Ευρώπη, τα παιδιά 9-16 ετών, ασχολούνται στο διαδίκτυο ως εξής:
• Σχολικές εργασίες (85%)
• Παίζουν παιχνίδια on line, off line (83%)
• Παρακολουθούν μουσικά βίντεο (76%)
• Ανταλλάσσουν άμεσα μηνύματα (62%)
• Αναρτούν εικόνες (39%)
• Στέλνουν μηνύματα (31%)
• Χρησιμοποιούν κάμερα (webcam) (31%)
• Ενασχόληση με ιστοσελίδες ανταλλαγής αρχείων (16%), ή κάποιο blog (11%).

Και ενώ το 95% των νέων 14 -19 ετών κάνει χρήση του διαδικτύου, αυτή μπορεί να γίνει προβληματική σε ποσοστό 1%-4%.

Οι έφηβοι ας μην ξεχνούμε χαρακτηρίζονται από πειραματισμό-περιέργεια, σχετική έλλειψη ορθής κρίσης, προσκόλληση στον παρόντα χρόνο, παρορμητικό, πρόκληση γονεϊκής εξουσίας που μπορεί να οδηγήσουν ευκολότερα σε συμπεριφορές υψηλού κινδύνου.

Ποιες όμως είναι οι Διαδικτυακές Συμπεριφορές Υψηλού Κινδύνου για τα Παιδιά και τους Εφήβους;

• Κατάχρηση του διαδικτύου/εθισμός.
• Υπεραπασχόληση με διαδικτυακά παιχνίδια Υπεραπασχόληση με ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης Διαδικτυακός τζόγος Διαδικτυακή πορνογραφία.
• Αυτοκτονική συμπεριφορά στο διαδίκτυο.
• Ηλεκτρονικό έγκλημα, διαδικτυακές απάτες, εμπόριο λευκής σαρκός, διακίνηση ναρκωτικών και άλλων παράνομων ουσιών.
• Παραβίαση προσωπικών δεδομένων.
• Ρητορική μίσους.
• Διαδικτυακή παρενόχληση Cyber bulling.
• Γνωριμία με αγνώστους, Διαδικτυακή αποπλάνηση (grooming).

Ένα από τα συχνότερα θέματα που απασχολεί τους γονείς είναι η υπεραπασχόληση /εξάρτηση στο διαδίκτυο.

Πότε όμως ένα παιδί θεωρείται ότι είναι εξαρτημένο από το διαδίκτυο;

Οι νέοι σήμερα με τη σταθερή χρήση της τεχνολογίας βρίσκονται σε μια κατάσταση εγρήγορσης λόγω της συνεχούς έκθεσής τους σε ερεθίσματα (ειδοποιήσεις, μηνύματα, likes) με αρνητικές συνέπειες στον ύπνο, τη συγκέντρωση και τη μνήμη.

Και όταν αποσυνδέονται…
• Επιθετικές εκρήξεις θυμού όταν τους αφαιρούνται βίαια οι συσκευές
• Ελλιπή ικανότητα συγκέντρωσης όταν παύουν να δέχονται αδιάκοπα ερεθίσματα από τις συσκευές τους
• Αίσθηση ότι βαριούνται, όλα είναι αδιάφορα και βαρετά όταν δεν έχουν μια συσκευή στα χέρια τους
Κριτήρια εξάρτησης:
• Προσκόλληση στον ιστό, επίδραση στο συναίσθημα και την κοινωνικότητα του
• Συμπτώματα στέρησης κατά την αποχή ή απότομη διακοπή από αυτό (Άγχος • Θυμός • Ευερεθιστότητα • Κατάθλιψη • Κοινωνική απομόνωση).
• Υπότροπη στην προσπάθεια λογικής χρήσης, σύγκρουση με το περιβάλλον, απώλεια ελέγχου
• Συνέχιση της συμπεριφοράς παρά τις βλαβερές συνέπειες

Η συνέχεια σε επόμενο άρθρο….

Άννα Παρδάλη Παιδίατρος, ειδικός στην Εφηβική Ιατρίκη