Αφαλάτωση: Η λύση στην κρίση υδάτων (;)

0
60

Θα μπορούσε η αφαλάτωση να είναι μια πιθανή λύση για την επερχόμενη κρίση υδάτων; Το 96.5% του νερού πάνω στη Γη βρίσκεται στους ωκεανούς αλλά είναι μη πόσιμο (usgs.gov 2019). Φανταστείτε να μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε και την ποσότητα αυτή για τις δραστηριότητες μας ή στην καθημερινότητά μας. Θα ήταν εφικτό να καταπολεμηθεί η έλλειψη νερού σε διάφορες περιοχές αν γινόταν η επεξεργασία αυτού του αλμυρού νερού;

Η αφαλάτωση είναι οποιαδήποτε διεργασία αφαίρεσης των αλάτων από μια αλατούχα ουσία και συνήθως από αλατούχα ύδατα. Συνεπώς, η αφαλάτωση είναι μια μέθοδος ανάκτησης πόσιμου νερού από θαλασσινό νερό, υφάλμυρα ποτάμια και λίμνες (Australian Water Association 2019).

Οι δύο πιο διαδεδομένες τεχνικές αφαλάτωσης είναι της ηλιακής απόσταξης και της αντίστροφης ώσμωσης.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Αφαλάτωσης (IDA), τον Ιούνιο του 2015 υπήρχαν 18.426 εν λειτουργία εγκαταστάσεις αφαλάτωσης, παράγοντας 86,8 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ημερησίως και το παρείχαν σε 300 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως.

Σε μια χώρα, όπως η δική μας, που οι περίοδοι λειψυδρίας είναι συχνές και έντονες, η προμήθεια νερού είναι σημαντική καθ΄ όλη την διάρκεια του χρόνου˙ ειδικά σε κάποια νησιά που εξαρτώνται από την ηπειρωτική Ελλάδα για το νερό τους.

Από το 1980 αναπτύχθηκε η παραγωγή πόσιμου νερού με αφαλάτωση μέσω αντίστροφης ώσμωσης. Μετά το 1990 υπήρξε μεγάλη δραστηριότητα, λόγω του αυξημένου τουρισμού και της ανάγκης ύδρευσης στα άνυδρα νησιά (π.χ. Σύρο, Νίσυρο, Μήλο, Αίγινα) (Δαγκαλίδης, 2009).

Στην Ελλάδα, το 2010, λειτουργούσαν περίπου 50 μονάδες αφαλάτωσης, με συνολική εγκατεστημένη ικανότητα αφαλάτωσης περίπου 30.000 κυβικά μέτρα/ημέρα (Δαγκαλίδης, 2009). Ο ΟΗΕ (Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών) προβλέπει ότι μέχρι το 2025 το 14% του κόσμου θα βασίζεται στην αφαλάτωση για να καλύψει τις ανάγκες του σε νερό.

Αναμφίβολα, η διαδικασία της αφαλάτωσης μπορεί να προσφέρει ικανοποιητική ποιότητα και ποσότητα πόσιμου νερού. Όμως, είναι αναγκαίο το νερό που έχει υποστεί αφαλάτωση να καταναλώνεται κοντά στην περιοχή παραγωγής του, διότι η μεταφορά του σε μεγάλες αποστάσεις από τον τόπο που παράγεται αυξάνει το κόστος του (Καραχάλιου 2010).

Ωστόσο, υπάρχει και η πλευρά που πιστεύει ότι η αφαλάτωση δεν μπορεί να είναι η λύση για το πρόβλημα της έλλειψης νερού. Ένας λόγος είναι ότι για τις δυο πιο διαδεδομένες τεχνικές, αντίστροφη ώσμωση και απόσταξη, απαιτείται πολύ ενέργεια, μεγάλες υποδομές και είναι αρκετά δαπανηρές. Πολλές χώρες δεν θα μπορούσαν να καλύψουν το κόστος ώστε να κρατήσουν σε λειτουργία τέτοιες υποδομές.

Δεν πρέπει να προσπερνάμε και τον περιβαλλοντικό κίνδυνο που αφορά τη θαλάσσια ζωή. Σε πολλές περιπτώσεις μπορούν ψάρια να παρασυρθούν και να πεθάνουν καθ’ όλη την διαδικασία. Επιπλέον, το αλάτι που μένει μετά το διαχωρισμό του από το θαλασσινό νερό, αποβάλλεται πάλι στον ωκεανό, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τις μικρό-κοινότητες και την αναλογία νερού-αλατιού.

Η αφαλάτωση θα μπορούσε να είναι μια καλή επιλογή για την επίλυση της κρίσης του νερού εάν χρησιμοποιεί ανανεώσιμη ενέργεια (ήλιο και αέρα για παραγωγή ηλεκτρικού), οπότε θα μειώνεται το κόστος λειτουργίας της αλλά και θα εφαρμόζονται περιβαλλοντικές προστασίες για τη θαλάσσια ζωή. Καλό θα ήταν επίσης, να μην είναι η αποκλειστική μέθοδος παροχής νερού, διότι δεν θα μπορούσε να καλύψει όλες τις ανάγκες ύδρευσης.

Η αφαλάτωση πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά μαζί με ένα ολοκληρωμένο πλάνο διαχείρισης υδατικών πόρων. Δεν θα πρέπει να αντικαταστήσει τις προσπάθειες για συλλογή του βρόχινου νερού, τον περιορισμό των διαρροών από το δίκτυο ύδρευσης, και τη γενικότερη εξοικονόμηση νερού (Καραχάλιου 2010).

Τέλος, σαν πρόσθετο της αφαλάτωσης και οποιασδήποτε μεθόδου παροχής νερού, κάθε κράτος θα πρέπει να επενδύσει σε προγράμματα διατήρησης και ανακύκλωσης του νερού, που είναι λιγότερο ακριβά και με λιγότερο ρίσκο.