Καπνιστές, Ατμιστές και Παιδιά

Ο καπνός έχει εισαχθεί στην Ευρώπη από τον 16ο αιώνα και στην Ελλάδα από τα μέσα του 17ου αιώνα. Όμως μόλις το 1962 αρχίζει να συζητείται η επιβλαβής του επίδραση στην υγεία μας και τεκμηριώνεται η σχέση του με τον καρκίνο του πνεύμονα. Από την καύση του προκύπτουν 4300 βλαβερές ουσίες εκ των οποίων 250 γνωστές καρκινογόνες.

Σε όλο τον κόσμο υπολογίζεται ότι 1,3 δις. άνθρωποι καπνίζουν και μέχρι το 2025 θα γίνουν 1,6 παρά την αντικαπνιστική πολιτική παγκοσμίως.
Στην Ελλάδα το 2009, το 37,9% των Ελλήνων ήταν καπνιστές ενώ το 2017 το ποσοστό έχει πέσει στο 27%. Αξιοσημείωτο είναι ότι το ποσοστό έχει μειωθεί κατά 7% στους άνδρες ενώ έχει αυξηθεί κατά 6% στις γυναίκες! ( πηγή ινστιτούτο Υγείας του Αμερικανικού Κολεγίου της Ελλάδας , 2017). Φαίνεται ότι η αντικαπνιστική πολιτική ήταν πολύ χαλαρή στην χώρα μας αν συγκρίνει κανείς τα αντίστοιχα νούμερα στον Καναδά: 50% το 1960 και 13% το 2015!

Τι γίνεται στα παιδιά όμως;

Η μέση ηλικία έναρξης του καπνίσματος στα Ελληνόπουλα είναι 13,7 ετών για τα αγόρια και 13 ετών για τα κορίτσια. Το ανησυχητικό είναι ότι στην ηλικία 14-17 ετών το 24,6% των Ελληνόπουλων καπνίζουν και το μεγαλύτερο ποσοστό (70-90%) των έφηβων που καπνίζουν στην εφηβική ηλικία παραμένουν καπνιστές σε όλη τους τη ζωή.

Και βέβαια τα τελευταία χρόνια έχει μπει στη ρουτίνα του καπνίσματος και το ηλεκτρονικό τσιγάρο (ο χρήστης λέγεται ατμιστής) που μπορεί να περιέχει ή όχι νικοτίνη.

Φαίνεται ότι έχει σημαντική απήχηση στους εφήβους καθώς αναφέρεται ότι στις ΗΠΑ από το 2011 ως το 2015 αυξήθηκε η χρήση του κατά 900% σε μαθητές Γυμνάσιου και Λυκείου με παρόμοιες τάσεις και σε άλλες χώρες. Και όλα αυτά ενώ αμφισβητείται η αποτελεσματικότητα του σχετικά με τη διακοπή του συμβατικού καπνίσματος και από την άλλη φαίνεται ότι αποτελεί το Δούρειο Ίππο για την έναρξη του. Μάλιστα μια πρόσφατη μελέτη από τον Καναδά (2017) καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι χρήστες του ηλεκτρονικού τσιγάρου διατρέχουν 2,5 σχεδόν φόρες μεγαλύτερο κίνδυνο να ξεκινήσουν το συμβατικό κάπνισμα ή να κάνουν διπλή χρήση.

Επιπλέον οι χρήστες του ηλεκτρονικού τσιγάρου επηρεάζονται λιγότερο από την αντικαπνιστική εκστρατεία και ζουν με την ψευδαίσθηση ότι μπορούν ανά πασά στιγμή να το διακόψουν.

Ας δούμε όμως μερικές από τις σημαντικότερες επιπτώσεις του καπνίσματος, στην υγεία των παιδιών και έφηβων:

  • Υπάρχει άμεσος συσχετισμός του Βρογχικού Άσθματος με το κάπνισμα. Σε μελέτες πληθυσμών όπου το ποσοστό έφηβων καπνιστών ήταν 14% ένα ποσοστό 50-70% από αυτούς, εκδήλωναν συμπτώματα Βρογχικού Άσθματος. Ειδικά το Άσθμα Όψιμης έναρξης δηλ. αυτό που ξεκινά να εμφανίζεται μετά την ηλικία των 13 ετών συσχετίζεται με το ενεργητικό κάπνισμα.
  • Το παθητικό κάπνισμα φαίνεται να έχει μικρότερη σχέση με το Άσθμα συγκριτικά με το ενεργητικό , αλλά δυστυχώς επιδρά αρκετά ισχυρά όταν αφορά το δια βίου Άσθμα. Έτσι τα παιδιά των μητέρων που καπνίζουν κατά την εγκυμοσύνη ή μετά κατά την παιδική ηλικία έχουν έως και διπλάσια πιθανότητα να εμφανίσουν Άσθμα.
  • Το κάπνισμα στην εγκυμοσύνη μπορεί επίσης να συσχετιστεί με αποβολές, αλλά και τη γέννηση πολύ μικρού βάρους νεογνών.
  • Επιβάρυνση του καρδιαγγειακού συστήματος και κυρίως των αρτηριών. Ακόμη και η άτμιση (στα περιέχοντα νικοτίνη ηλεκτρονικά τσιγάρα) για διάστημα 30 λεπτών, σύμφωνα με μελέτη της Α καρδιολογικής κλινικής του ΕΚΠΑ (Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών) αυξάνει την πίεση στην αορτή στον ίδιο βαθμό με το συμβατικό τσιγάρο.
  • Επιπλέον η τοξική δράση σαν δηλητηρίαση-ατύχημα στα πολύ μικρά παιδιά από τα συστατικά που περιέχει το τσιγάρο είτε το συμβατικό (καπνός) είτε από περιεχόμενο ηλεκτρονικού, είναι ένα από τα συχνά συμβάματα στα Επείγοντα των Παιδιατρικών νοσοκομείων που μπορεί να ξεκινά από σχετικά ήπιες εκδηλώσεις από το καρδιαγγειακό έως και σπασμούς και θάνατο!
  • Η σχέση του συμβατικού τσιγάρου με καρκινογένεση είναι γνωστή εδώ και χρόνια. Οι νιτροζαμίνες όμως που παράγονται και από το ηλεκτρονικό τσιγάρο φαίνεται να ευθύνονται και αυτές για βλάβη του DNA των κυττάρων και προκαλούν καρκινογένεση σε πνεύμονα και ουροδόχο κύστη μακροπρόθεσμα, κατά την ενήλικο ζωή.
  • Ψυχοκοινωνικές προεκτάσεις. Το κάπνισμα σε οποιαδήποτε μορφή, φαίνεται ότι συντηρεί καταστάσεις άγχους , ψυχολογικής ευαισθησίας και απόγνωσης , παρορμητικότητα, αναζήτηση εντυπώσεων, χαμηλή αυτοεκτίμηση των χρηστών με ροπή να παρασύρονται από συμμαθητές. Φαίνεται επίσης να είναι μέρος γενικότερης ροπής προς εξαρτήσεις όπως πχ αυτής στα ηλεκτρονικά ή άλλες ουσίες.

Μικρές συμβουλές:

  • Οι γονείς οφείλουν με ειλικρίνεια, απλότητα και σοβαρότητα να ενημερώνουν για τους κινδύνους του καπνίσματος και να παρακολουθούν διακριτικά τη δραστηριότητα των παιδιών τους ώστε να επέμβουν έγκαιρα.
  • Για τη διακοπή του καπνίσματος από τους εφήβους πρέπει να επιλέγονται δοκιμασμένες και αποδεκτές από την πλειονότητα του ιατρικού κόσμου και του ΠΟΥ (Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας) μέθοδοι.
  • Το κάπνισμα καθώς και η προσπάθεια διακοπής του από τους γονείς, είναι βιωματική και παραδειγματική κατάσταση για τα παιδιά. Τα παιδιά εκτιμούν την αλήθεια και την προσπάθεια και όχι το κήρυγμα από την πλευρά των γονιών τους να μην καπνίσουν.
  • Τα τσιγάρα ποτέ δεν πρέπει να βρίσκονται μέσα στο σπίτι, ούτε ακόμη και κρυμμένα γιατί τα μικρά παιδιά έχουν την ικανότητα να τα ανακαλύπτουν και αυτό δυστυχώς συμβαίνει όταν διαφεύγουν την προσοχή μας!
  • Η ψευδαίσθηση των γονιών ειδικά πολύ μικρών παιδιών, ότι, βγαίνοντας να καπνίσουν σε εξωτερικό χώρο είναι ασφαλές δεν ισχύει, άπλα μειώνει την έκθεση των παιδιών στο κάπνισμα. Τα σωματίδια του καπνού παραμένουν στα ρούχα μας ή ακόμη χειρότερα μετά από ώρα και με τη βαρύτητα καταλήγουν και συσσωρεύονται στο πάτωμα ή στα χαλιά όπου τα μικρά παιδιά περνούν πολύ μεγάλο χρόνο από την καθημερινή τους δραστηριότητα.

Κανένα είδος καπνίσματος δεν είναι αθώο!!!

 * Η Δρ. Άννα Παρδάλη είναι Επιμελήτρια Παιδίατρος Τμήματος Επειγόντων στο Ιασώ Παίδων.