Διατροφή κι άγχος

Η γνωστή συγγραφέας και δημοσιογράφος, Ιωάννα Λάκα, συνάντησε τον ψυχολόγο, Νίκο Πόρτολα, ο οποίος μίλησε στο We24.gr για το άγχος και πότε αυτό γίνεται καταστροφικό, αλλά και τη σύνδεσή του με τις διατροφικές διαταραχές.

Όταν λέμε άγχος, τι εννοούμε;

“Ο όρος άγχος ή στρες προέρχεται από το “άγχω”, ρήμα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, που σημαίνει σφίγγω ή πνίγω. Ουσιαστικά, το άγχος ως κατάσταση είναι μια φυσιολογική σωματική και ψυχική αντίδραση σε μια εμφανιζόμενη απειλή, που προετοιμάζει το άτομο για “φυγή ή μάχη”. Μας βοηθάει να τηρούμε προθεσμίες και να απομακρυνόμαστε από κινδύνους”.

Πότε το άγχος γίνεται καταστροφικό;

“Όταν οι αγχογόνοι παράγοντες φτάσουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα κι επηρεάζουν το άτομο για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε το άγχος γίνεται επικίνδυνο. Στην πραγματικότητα, αυτό που συνήθως εκλαμβάνουμε ως άγχος, όπως είναι οι καθημερινές δυσκολίες, δεν είναι επικίνδυνο. Οι καταστάσεις που θεωρούνται ως επικίνδυνες για την υγεία μας είναι τα μεγάλα άγχη (π.χ. θάνατος ή σοβαρή ασθένεια προσφιλούς ατόμου, οικονομική καταστροφή κλπ) και τα ενοχλητικά μικρά που για άλλους φαίνονται ασήμαντα (π.χ. ενοχλητικές εκκρεμείς εργασίες)”.

Μπορεί το άγχος να οδηγήσει σε κατάθλιψη;

“Τα αποτελέσματα του άγχους ποικίλουν κι εκτείνονται από τη δυσφορική διάθεση, την αποξένωση, τον παροδικό πανικό έως την εμφάνιση μόνιμων ψυχοπαθολογικών καταστάσεων, όπως η κατάθλιψη. Αυτή παίρνει διάφορα μεγέθη και μορφές ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία του ατόμου, αλλά και το αν υφίσταται ή όχι ένα υποστηρικτικό πλαίσιο (π.χ. οικογένεια)”.

Παίζει ρόλο η παιδική ηλικία στον τρόπο που αντιμετωπίζει κάποιος αγχογόνες καταστάσεις;

“Είναι πλέον αποδεδειγμένο ότι το άγχος εξαρτάται από τις γνωστικές και τις συναισθηματικές διεργασίες, τον τρόπο ζωής και τον τρόπο αντίληψης του ατόμου. Όλα αυτά είναι μαθημένες και διαμορφωμένες λειτουργίες από την αρχή της ζωής του. Συνεπώς, εννοείται ότι η παιδική κι εφηβική ηλικία έχει σημασία για τον τρόπο που το άτομο αντιμετωπίζει τις διάφορες καταστάσεις στη ζωή του.

Έχοντας πολλές φορές τους οικείους του και τους “σπουδαίους άλλους” σαν παράδειγμα, το μικρό παιδί θα ενσωματώσει τη δράση και τη στάση τους απέναντι σε διάφορες καταστάσεις. Από αυτή τη μαθημένη κι ενσωματωμένη γνώση, θα ανακαλέσει τον τρόπο αντιμετώπισης παρόμοιων καταστάσεων στην ενήλικη ζωή του. Από αυτό και μόνο καταλαβαίνουμε τη σημασία του οικογενειακού περιβάλλοντος και των προτύπων, που έχει το άτομο κατά τη νεαρή ηλικία του”.

Το άγχος θα μπορούσε να οδηγήσει σε διατροφικές διαταραχές;

“Ναι, είναι αποδεδειγμένο ότι σχεδόν πάντα πίσω από μια διατροφική διαταραχή κρύβονται άλυτα ψυχολογικά προβλήματα. Για παράδειγμα, στις περιπτώσεις νευρικής ανορεξίας, υφέρπουν σοβαρά προβλήματα ψυχικής υφής, που έχουν να κάνουν με την εικόνα του σώματος, αλλά και με τη σημασία που έχει η εικόνα αυτή για το άτομο, πάντα σε σχέση με το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτό κινείται.

Από την άλλη πλευρά, δυστυχώς, υπάρχει μια πολύ μεγάλη μερίδα ανθρώπων, ιδιαίτερα γυναικών που οδηγούνται στην υπερφαγία σε μια προσπάθεια να “κουκουλώσουν” σοβαρότατα ψυχικά θέματα. Ας μην αναφέρουμε τις ακραίες περιπτώσεις της ψυχογενούς ανορεξίας ή της ψυχογενούς βουλιμίας, αλλά ας τονίσουμε ότι το φαγητό δεν αποτέλεσε ποτέ σωστή λύση των ψυχολογικών προβλημάτων κάποιου.

Επίσης, εκτός των περιπτώσεων κάποιου παθολογικού προβλήματος (π.χ. υποθυρεοειδισμός), πολύ λίγες είναι οι περιπτώσεις υπέρβαρων ατόμων, που δεν έχουν άλυτα ψυχολογικά θέματα και φόβους, που κρύβουν κάτω από την εικόνα τους. Αργότερα οι άνθρωποι αυτοί μπαίνουν σ’ ένα φαύλο κύκλο κατάθλιψης-φαγητού. Κλείνοντας, θα τονίσω ότι σε πολλές προηγμένες χώρες του εξωτερικού το άτομο, που επιθυμεί να επιτύχει μια μόνιμη απώλεια βάρους, συνεπικουρείται από μια ομάδα ειδικών, η οποία αποτελείται από Ψυχολόγο, Διατροφολόγο και Γυμναστή”.